ORTA DOĞU SORUNSALINDA EKONOMİK KALKINMA

ECONOMIC DEVELOPMENT IN THE MIDDLE EAST PROBLEMATIC


Özet Görüntüleme: 63

Yazarlar

  • SERKAN KÜNÜ IĞDIR ÜNİVERSİTESİ

Anahtar Kelimeler:

Ortadoğu- Kalkınma

Özet

Eski uygarlıkların dokuduğu tarihi duvar halılarıyla dolu büyüleyici bir diyar olan Orta Doğu, farklı kültürleri arayanları büyüleyen küresel bir mıknatıs olarak ortaya çıkmaktadır. Bu topraklarda dünyayı değiştirecek olayların tohumları yatarken, insanlığın önemli bir kısmının inançlarının da temeli Ortadoğu bölgesinde oluşmuştur. Sanayi Devrimi'nin coşkusu arasında ortaya çıkarılan parıldayan hazinelere benzeyen petrol ve doğal gazın keşfi, Orta Doğu'yu ekonomik açıdan önemli bir aktör haline getirmiştir. Zamanın gelgitlerinin ortasında, başta İngiltere ve Fransa olmak üzere emperyalist güçlerin bölgeye göz diktiği, I. Dünya Savaşı öncesinde ve sonrasında sınırsız potansiyelini sömürdüğü bir tarih ile karşı karşıya kalınmıştır. Zaman geçtikçe bu bölgedeki hâkimiyet, bir zamanların kudretli imparatorluklarından, Orta Doğu'nun karmaşık güç dansını yönetmek üzere yükselen iki dev ülkeye, Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği'ne geçmiştir. Stratejik hesaplardan cesaret alan Amerika Birleşik Devletleri, İsrail'i bir kale olarak ustalıkla kullanarak çıkarlarının labirentimsi inceliklerinde gezinen ittifaklar kurarak bölgede egemen güç olmak için çeşitli politikalar gerçekleştirmiştir.

İki boğaz ve bir kanalın birleştiği, ticaretin beşiği ve kavşak noktası olan deniz yollarının önemi zamanla daha da artmıştır. Burada dikkatleri üzerine çeken bir mıknatıs, tüccarları ve ticaret erbabını çağıran bir siren çağrısı yatmaktadır; zira Orta Doğu dünya nimetlerine açılan hayati bir kapıdır. Dünyanın kanıtlanmış petrol rezervlerinin %47,6'sına ve doğal gaz rezervlerinin %40,9'una sahip olan Orta Doğu'nun zenginlikleri bu ticaret arterlerinden akmaktadır. Böylece Orta Doğu, yankısı tüm dünyada yankılanan ekonomik öneme sahip bir dayanak noktası olarak sahnenin merkezinde yer almaktadır. Ancak bu esrarengiz toprakların değişen kumları arasında, Arap Baharı ile birlikte değişim hareketleri başlamıştır. Bu taban hareketi bir halkın özlemlerinden, demokratik haklar için haykıran bir ses korosundan, işsizlik, yolsuzluk, eşitsizlik, adaletsizlik hayaletine karşı bir savaş çığlığından ve adil yargılanma özleminden filizlenmekle birlikte temelinde Orta Doğu da bulunan zenginliklerin ele geçirilme savaşlarının politik hareketleri yatmaktadır. Tam anlamıyla gerçekleşmiş bir demokratik kültüre giden yol hala zor olsa da, Arap Baharı ateşli bir beklentiyi, ilerlemenin alevlerini tutuşturan bir katalizörü temsil etmekte ve nihai meyvesine doğru zorlu bir yolculuk başlatmış bulunmaktadır. Bölge halkının demokratik hakları elde etme çabası olarak gösterilen eylemlerin alt yapısı Irak örneğinde görüldüğü gibi temelinde ekonomik güç dengelerinin yattığı politik ülkeler tarafından organize edilmiştir.

Bu çalışmanın temel amacı yer altı doğal kaynakları açısından zengin olan Orta Doğu bölgesinin ekonomik kalkınma anlamında gerçekleştirilemeyen politikaların altında yatan unsurlar teorik olarak araştırmaktır.

Yayınlanmış

07.06.2023

Sayı

Bölüm

Bildiri